De normen voor onderwaterlassen, uitgelegd

EN ISO 15618-1 — lasserskwalificatie voor hyperbaar nat lassen

EN ISO 15618-1 is de internationaal toegepaste kwalificatienorm voor onderwaterlassers die staal lassen in een hyperbaar natte omgeving. De norm beschrijft onder meer de proefstukken, proefomstandigheden, essentiële variabelen, acceptatie-eisen en het geldigheidsbereik van de kwalificatie.

De kwalificatie is gekoppeld aan de omstandigheden en variabelen waaronder de onderwaterlasser is beproefd. De waterdiepte en de daarbij behorende omgevingsdruk spelen hierbij een belangrijke rol.

Om de kwalificatie geldig te houden, moet periodiek worden bevestigd dat de onderwaterlasser werkzaamheden heeft uitgevoerd binnen het gekwalificeerde bereik. Deze bevestiging wordt verzorgd door de werkgever, lastoezichthouder of lascoördinator.

Onze lasserskwalificatieproeven voor hyperbaar nat lassen worden uitgevoerd volgens EN ISO 15618-1 en onafhankelijk afgenomen onder toezicht van DNV.

EN ISO 15618-2 — lasserskwalificatie voor hyperbaar droog lassen

EN ISO 15618-2 is de kwalificatienorm voor onderwaterlassers en welding operators die staal lassen in een droge, hyperbare omgeving. Hierbij wordt rond de laslocatie een afgesloten habitat of werkkamer geplaatst, waarin het water wordt verdrongen en onder verhoogde omgevingsdruk wordt gewerkt.

De norm beschrijft de essentiële eisen, kwalificatiebereiken, proefomstandigheden, acceptatiecriteria en certificering voor zowel onderwaterlassers als operators van gemechaniseerde of geautomatiseerde lasprocessen.

Hyperbaar droog lassen wordt toegepast wanneer hoge eisen worden gesteld aan de beheersing en kwaliteit van de lasverbinding, bijvoorbeeld bij kritische reparaties, offshoreconstructies en pijpleidingen op grotere waterdiepte.

ISO 15614-9 en ISO 15614-10 — kwalificatie van de lasmethode

Niet alleen de onderwaterlasser, maar ook de toegepaste lasmethode moet voor de beoogde werkzaamheden gekwalificeerd zijn.

ISO 15614-9:2025 beschrijft de kwalificatie van lasmethoden voor hyperbaar nat lassen. De norm is van toepassing op productie- en reparatielassen en onderscheidt de laskwaliteitsniveaus A, B en Z. Elk niveau stelt eigen eisen aan de eigenschappen en beproeving van de lasverbinding.

ISO 15614-10:2005 behandelt de kwalificatie van lasmethoden voor hyperbaar droog lassen. De norm stelt de minimale beproevingseisen vast en kan ook worden toegepast op gemechaniseerde en geautomatiseerde lasprocessen. De lasmethode wordt gekwalificeerd binnen vastgestelde grenzen voor de toegepaste lasomstandigheden en essentiële variabelen. Deze editie is in 2025 opnieuw beoordeeld en als actueel bevestigd.

De persoonsgebonden lasserskwalificatie (LK) toont aan dat de onderwaterlasser binnen een vastgesteld bereik vakbekwaam is. De lasmethodekwalificatie (LMK/WPQR) toont aan dat de gekozen lasprocedure onder de gekwalificeerde omstandigheden een lasverbinding met de vereiste eigenschappen kan produceren.

Voor professioneel onderwaterlaswerk zijn doorgaans beide nodig: een gekwalificeerde onderwaterlasser én een gekwalificeerde lasmethode.

Het Hyperbaric Welding Center verzorgt beide kwalificatietrajecten onder toezicht van DNV:

• LK: persoonsgebonden kwalificatie van de onderwaterlasser
• LMK/WPQR: kwalificatie van de lasmethode op bedrijfsniveau

AWS D3.6M — de Amerikaanse code voor onderwaterlassen

AWS D3.6M is de Amerikaanse code voor het lassen van constructies en onderdelen onder water, zowel in een natte als in een droge hyperbare omgeving. De code onderscheidt drie lasklassen: Class A, Class B en Class O.

• Class A: laskwaliteit en toepassingsmogelijkheden die vergelijkbaar zijn met conventioneel bovenwaterlassen
• Class B: bedoeld voor minder kritische toepassingen, met aangepaste acceptatiecriteria
• Class O: voldoet aan de eisen van een andere aangewezen code of specificatie, aangevuld met de relevante eisen van de opdrachtgever

Ook binnen AWS D3.6M speelt de waterdiepte een belangrijke rol bij de kwalificatie. De diepte waarop de proef wordt uitgevoerd, bepaalt mede het gekwalificeerde dieptebereik van de lasser en de lasmethode.

Ons opleidingsprogramma bereidt onderwaterlassers, naast de kwalificatieroute volgens EN ISO 15618-1, ook voor op kwalificatie volgens AWS D3.6M. Dit is met name relevant voor werkzaamheden voor internationale opdrachtgevers, offshorebedrijven en aannemers die de Amerikaanse code in hun project- of contractspecificaties voorschrijven.

AWS vermeldt D3.6M:2017 momenteel als de gepubliceerde editie van de Underwater Welding Code.

DNV

Het Lasinstituut is onze gespecialiseerde samenwerkingspartner voor het examineren en kwalificeren van onderwaterlassers en lasmethoden. Bevoegde examinatoren beoordelen de kwalificatieproeven namens DNV volgens de toepasselijke normen en certificatieschema’s.

DNV is onze standaard- en voorkeursroute. Wanneer een opdrachtgever of project om een ander schema vraagt, kunnen kwalificatie en goedkeuring volgens andere erkende normen en klassenbureau-regels — zoals Lloyd’s Register, ABS of Bureau Veritas — op aanvraag worden geregeld. We zijn daarmee niet beperkt tot één certificatie-instantie.

De lasserskwalificatie (LK) is persoonsgebonden en toont aan dat de onderwaterlasser binnen een vastgesteld kwalificatiebereik over de vereiste praktische vakbekwaamheid beschikt. DNV neemt als onafhankelijke certificatie-instantie de certificatiebeslissing en verstrekt het kwalificatiecertificaat.

De lasmethodekwalificatie (LMK/WPQR) heeft geen betrekking op één persoon, maar op de lasmethode van een bedrijf. Hiermee wordt door middel van beproeving aangetoond dat de toegepaste lasprocedure onder de gekwalificeerde omstandigheden een lasverbinding met de vereiste kwaliteit en eigenschappen kan produceren.

Beide trajecten kunnen via het Hyperbaric Welding Center worden georganiseerd:

• LK: kwalificatie en certificering van de onderwaterlasser
• LMK/WPQR: kwalificatie en goedkeuring van de lasmethode op bedrijfsniveau

Wat betekent ‘class approved’?

Bij geclasseerde objecten, zoals schepen en offshoreconstructies, kunnen aanvullende eisen gelden van een classification society, bijvoorbeeld DNV, Lloyd’s Register, ABS of Bureau Veritas.

‘Class approved’ is geen universeel certificaat dat een opleidingscentrum zelfstandig kan verstrekken. De goedkeuring heeft altijd betrekking op een duidelijk omschreven onderdeel, zoals:

• een lasserskwalificatie;
• een lasmethodekwalificatie;
• een laswerkplaats of uitvoerend bedrijf;
• een materiaal, toevoegmateriaal of component;
• specifieke werkzaamheden binnen een project.

De toepasselijke classification society bepaalt op basis van haar eigen regels en de projectspecificaties hoe de kwalificatie moet worden beoordeeld. Dit kan bijvoorbeeld plaatsvinden door het bijwonen van de kwalificatieproef, documentbeoordeling of een andere erkende beoordelingsroute.

Een professioneel opleidings- en kwalificatiecentrum levert hiervoor het noodzakelijke fundament: een goed voorbereide en volgens de toepasselijke norm gekwalificeerde onderwaterlasser, een correcte lasmethode en een volledig en traceerbaar kwalificatiedossier.

Wanneer een opdrachtgever voor een specifiek project aanvullende witnessing of goedkeuring door DNV, Lloyd’s Register, ABS of Bureau Veritas verlangt, wordt dit vooraf afgestemd tussen de aannemer, de opdrachtgever en de betreffende classification society.

Een kwalificatie volgens een internationale norm is dus niet automatisch voor iedere class en ieder project goedgekeurd. De uiteindelijke acceptatie wordt bepaald door het toepasselijke regelwerk en de projectspecificaties.

Belangrijk: AWS D3.6M is breder dan alleen een norm voor lasserskwalificatie. De code bevat eisen voor zowel onderwaterlassers als lasmethoden en voor natte en droge onderwaterlassen.

EN ISO 15618-1 heeft betrekking op de kwalificatie van lasser-duikers voor hyperbaar nat lassen. EN ISO 15618-2 betreft lasser-duikers en welding operators voor hyperbaar droog lassen.

ISO 15614-9 en ISO 15614-10 zijn lasmethodekwalificatienormen voor respectievelijk hyperbaar nat en hyperbaar droog lassen.

DNV-ST-F101 en API 1104 zijn geen persoonscertificaten. Het zijn technische codes voor pijpleidingsystemen en laswerkzaamheden aan pijpleidingen en bijbehorende componenten.