Nat lassen vs droog hyperbaar lassen

Beide gebeuren onder water, maar het zijn fundamenteel verschillende processen met verschillende kwaliteitsniveaus, kosten en toepassingen. Het verschil begrijpen is de eerste stap in het vak — en in het goed lezen van projectspecificaties.

Nat lassen

Bij hyperbaar nat lassen brandt de lasboog rechtstreeks in het omringende water. Meestal wordt hiervoor booglassen met beklede elektrode toegepast — SMAW of proces 111 — met speciaal voor onderwatergebruik ontwikkelde elektroden.

De lasser-duiker werkt zonder droge habitat rond de laslocatie. Daardoor is nat lassen flexibel, relatief snel te mobiliseren en doorgaans minder materieel- en kostenintensief dan droog hyperbaar lassen.

De grootste uitdaging ligt in de metallurgie. Het omringende water veroorzaakt een zeer snelle afkoeling van de lasverbinding. Tegelijkertijd kan waterstof uit de lasboog en de omringende dampbel in het lasmetaal worden opgenomen. De combinatie van diffundeerbare waterstof, een mogelijk harde en brosse warmte-beïnvloede zone en aanwezige las- en restspanningen verhoogt het risico op waterstofgeïnduceerde koudscheuren.

Met een goed opgeleide lasser-duiker, geschikte elektroden en een correct gekwalificeerde lasprocedure kan nat lassen doelgericht worden toegepast voor constructiewerk en goedgekeurde reparaties, bijvoorbeeld aan damwanden, kademuren, havenconstructies, offshoreconstructies en anodebevestigingen. De technische toelaatbaarheid en het vereiste kwaliteitsniveau worden altijd bepaald door de toepasselijke norm, de projectspecificaties en de opdrachtgever.

Lasserskwalificatie

• EN ISO 15618-1 voor de persoonsgebonden kwalificatie van de lasser-duiker voor hyperbaar nat lassen;
• AWS D3.6M wanneer de Amerikaanse onderwaterlascode wordt voorgeschreven.

Binnen AWS D3.6M geven Class A, Class B en Class O het vereiste kwaliteits- en toepassingsniveau van de las aan. Het zijn geen afzonderlijke kwalificatieniveaus van de lasser.

Lasmethodekwalificatie

• ISO 15614-9:2025 voor de kwalificatie van lasmethoden voor hyperbaar nat lassen;
• AWS D3.6M voor de procedurekwalificatie wanneer het project volledig volgens de Amerikaanse code wordt uitgevoerd.

Droog hyperbaar (habitat-)lassen

Bij droog hyperbaar lassen wordt een afgesloten kamer — de habitat — rond het werkstuk of de pijpleiding geplaatst. Het water wordt uit de werkruimte verdrongen, waarna de lasser werkt in een droge, gecontroleerde gasatmosfeer onder een druk die overeenkomt met de waterdiepte.

Doordat de laszone droog is en onder meer de atmosfeer, voorwarmtemperatuur, warmte-inbreng en lasparameters beter kunnen worden beheerst, kan een laskwaliteit worden bereikt die vergelijkbaar is met conventioneel bovenwaterlassen. Droog hyperbaar lassen is daarom een gevestigde methode voor hoogwaardige verbindingen, tie-ins en reparaties aan onderzeese pijpleidingen. In de Noordzee wordt deze techniek sinds de jaren tachtig toegepast. Bestaande systemen zijn succesvol ingezet op diepten tot circa 250 meter.

De keerzijde is de omvangrijke logistiek. Voor de uitvoering zijn onder meer een habitat, afdichtings- en positioneringssystemen, gasmanagement, drukbeheersing, communicatie en inspectievoorzieningen nodig. Op grotere diepten wordt doorgaans gewerkt met closed-bell- en saturatieduikers.

De lasmethode wordt gekwalificeerd volgens ISO 15614-10 voor hyperbaar droog lassen. Deze norm beschrijft de kwalificatie van de WPS en de minimale beproevingseisen en kan ook worden toegepast op gemechaniseerde en geautomatiseerde lasprocessen. De procedure moet geldig zijn voor de toegepaste hyperbare omstandigheden en de overige essentiële variabelen.

Persoonskwalificatie

• EN ISO 15618-2 voor de lasser-duiker bij handmatig of deels gemechaniseerd hyperbaar droog lassen;
• EN ISO 15618-2 voor de welding operator bij volledig gemechaniseerd of geautomatiseerd lassen.

Lasmethodekwalificatie

• ISO 15614-10 voor de kwalificatie van de lasprocedure voor hyperbaar droog lassen;
• een aanvullende project- of class-goedkeuring wanneer dit door de operator, opdrachtgever of classification society wordt vereist.

Naast elkaar

Onze opleiding en kwalificatie richten zich op hyperbaar nat lassen — de methode achter het overgrote deel van het civiele en constructieve onderwaterlaswerk in Europa. Het is bovendien het natuurlijke fundament vóór specialisatie richting habitat-werk bij een werkgever.

Verder lezen: kwalificaties voor pijpleiding-lassen per diepte →