Normy spawania podwodnego, wyjaśnione

EN ISO 15618-1 — egzamin kwalifikacyjny spawacza dla hiperbarycznego spawania mokrego (hyperbaric wet welding)

EN ISO 15618-1 to międzynarodowo stosowana norma kwalifikacyjna dla spawaczy podwodnych spawających stal w hiperbarycznym środowisku mokrym. Norma opisuje między innymi próbki do badań, warunki badań, parametry podstawowe, wymagania dotyczące akceptacji oraz zakres ważności kwalifikacji.

Kwalifikacja jest powiązana z warunkami i zmiennymi, w jakich spawacz podwodny został poddany badaniu. Ważną rolę odgrywają tu głębokość wody i odpowiadające jej ciśnienie otoczenia.

Aby kwalifikacja pozostała ważna, należy okresowo potwierdzać, że spawacz podwodny wykonywał prace w ramach zakwalifikowanego zakresu. Potwierdzenia tego dokonuje pracodawca, nadzorujący spawanie lub koordynator spawalniczy.

Nasze egzaminy kwalifikacyjne spawacza dla hiperbarycznego spawania mokrego są przeprowadzane zgodnie z EN ISO 15618-1 i odbywają się niezależnie, pod nadzorem DNV.

EN ISO 15618-2 — egzamin kwalifikacyjny spawacza dla hiperbarycznego spawania suchego

EN ISO 15618-2 to norma kwalifikacyjna dla spawaczy podwodnych i welding operators spawających stal w suchym, hiperbarycznym środowisku. W tym przypadku wokół miejsca spawania umieszcza się szczelny habitat (komorę suchą) lub komorę roboczą, z której wypierana jest woda i w której pracuje się pod podwyższonym ciśnieniem otoczenia.

Norma opisuje istotne wymagania, zakresy kwalifikacji, warunki badań, kryteria akceptacji oraz certyfikację zarówno dla spawaczy podwodnych, jak i operators zmechanizowanych lub zautomatyzowanych procesów spawalniczych.

Hiperbaryczne spawanie suche stosuje się, gdy stawiane są wysokie wymagania co do kontroli i jakości połączenia spawanego, na przykład przy krytycznych naprawach, konstrukcjach morskich (offshore) oraz rurociągach na większej głębokości wody.

ISO 15614-9 i ISO 15614-10 — kwalifikowanie technologii spawania

Kwalifikowany musi być nie tylko spawacz podwodny, ale także zastosowana technologia spawania — dla zamierzonych prac.

ISO 15614-9:2025 opisuje kwalifikowanie technologii spawania dla hiperbarycznego spawania mokrego. Norma ma zastosowanie do spoin produkcyjnych i naprawczych oraz rozróżnia poziomy jakości spawania A, B i Z. Każdy poziom ustanawia własne wymagania dotyczące właściwości i badania połączenia spawanego.

ISO 15614-10:2005 dotyczy kwalifikowania technologii spawania dla hiperbarycznego spawania suchego. Norma ustala minimalne wymagania dotyczące badań i może być również stosowana do zmechanizowanych i zautomatyzowanych procesów spawalniczych. Technologia spawania jest kwalifikowana w ustalonych granicach dla zastosowanych warunków spawania i parametrów podstawowych. Niniejsze wydanie zostało ponownie ocenione w 2025 roku i potwierdzone jako aktualne.

Indywidualny egzamin kwalifikacyjny spawacza (LK) potwierdza, że spawacz podwodny posiada kompetencje zawodowe w ustalonym zakresie. Kwalifikowanie technologii spawania (LMK/WPQR) potwierdza, że wybrana procedura spawania jest w stanie, w zakwalifikowanych warunkach, wytworzyć połączenie spawane o wymaganych właściwościach.

Do profesjonalnego spawania podwodnego z reguły potrzebne są obie kwalifikacje: zakwalifikowany spawacz podwodny i zakwalifikowana technologia spawania.

Hyperbaric Welding Center organizuje oba tory kwalifikacyjne pod nadzorem DNV:

• LK: indywidualny egzamin kwalifikacyjny spawacza podwodnego
• LMK/WPQR: kwalifikowanie technologii spawania na poziomie firmy

AWS D3.6M — amerykański kodeks spawania podwodnego

AWS D3.6M to amerykański kodeks dotyczący spawania konstrukcji i elementów pod wodą, zarówno w mokrym, jak i suchym środowisku hiperbarycznym. Kodeks rozróżnia trzy klasy spoin: Class A, Class B i Class O.

• Class A: jakość spawania i możliwości zastosowania porównywalne z konwencjonalnym spawaniem nadwodnym
• Class B: przeznaczona do mniej krytycznych zastosowań, z dostosowanymi kryteriami akceptacji
• Class O: spełnia wymagania innego wskazanego kodeksu lub specyfikacji, uzupełnione o odpowiednie wymagania zamawiającego

Również w ramach AWS D3.6M głębokość wody odgrywa ważną rolę przy kwalifikacji. Głębokość, na której przeprowadzana jest próba, częściowo określa zakwalifikowany zakres głębokości spawacza i technologii spawania.

Nasz program szkoleniowy przygotowuje spawaczy podwodnych, oprócz ścieżki kwalifikacyjnej według EN ISO 15618-1, również do kwalifikacji według AWS D3.6M. Jest to szczególnie istotne przy pracach dla międzynarodowych zamawiających, firm offshore oraz wykonawców, którzy w swoich specyfikacjach projektowych lub kontraktowych wymagają amerykańskiego kodeksu.

AWS obecnie wskazuje D3.6M:2017 jako opublikowane wydanie Underwater Welding Code.

DNV

Lasinstituut jest naszym wyspecjalizowanym partnerem w zakresie egzaminowania i kwalifikowania spawaczy podwodnych oraz technologii spawania. Upoważnieni egzaminatorzy oceniają egzaminy kwalifikacyjne w imieniu DNV, zgodnie z obowiązującymi normami i systemami certyfikacji.

DNV jest naszą standardową i preferowaną ścieżką certyfikacji. Jeżeli zamawiający lub projekt wymaga innego systemu, kwalifikacja i zatwierdzenie zgodnie z innymi uznanymi normami oraz przepisami towarzystw klasyfikacyjnych — takich jak Lloyd’s Register, ABS czy Bureau Veritas — mogą zostać zorganizowane na życzenie. Nie ograniczamy się zatem do jednej jednostki certyfikującej.

Egzamin kwalifikacyjny spawacza (LK) jest indywidualny i potwierdza, że spawacz podwodny posiada, w ustalonym zakresie kwalifikacji, wymaganą praktyczną wiedzę fachową. DNV, jako niezależna jednostka certyfikująca, podejmuje decyzję o certyfikacji i wydaje certyfikat kwalifikacyjny.

Kwalifikowanie technologii spawania (LMK/WPQR) nie dotyczy jednej osoby, lecz technologii spawania stosowanej przez firmę. W ten sposób poprzez badanie wykazuje się, że zastosowana procedura spawania jest w stanie, w zakwalifikowanych warunkach, wytworzyć połączenie spawane o wymaganej jakości i właściwościach.

Obie ścieżki mogą zostać zorganizowane za pośrednictwem Hyperbaric Welding Center:

• LK: egzamin kwalifikacyjny i certyfikacja spawacza podwodnego
• LMK/WPQR: kwalifikowanie i zatwierdzenie technologii spawania na poziomie firmy

Co oznacza „class approved”?

W przypadku obiektów klasyfikowanych, takich jak statki i konstrukcje morskie (offshore), mogą obowiązywać dodatkowe wymagania towarzystwa klasyfikacyjnego, na przykład DNV, Lloyd’s Register, ABS lub Bureau Veritas.

„Class approved” nie jest uniwersalnym certyfikatem, który ośrodek szkoleniowy może wystawić samodzielnie. Zatwierdzenie zawsze dotyczy jasno określonego przedmiotu, takiego jak:

• egzamin kwalifikacyjny spawacza;
• kwalifikowanie technologii spawania;
• warsztat spawalniczy lub firma wykonawcza;
• materiał, spoiwo lub element;
• konkretne prace w ramach projektu.

Właściwe towarzystwo klasyfikacyjne określa, na podstawie własnych przepisów i specyfikacji projektu, w jaki sposób należy ocenić kwalifikację. Może się to odbywać na przykład poprzez uczestnictwo w egzaminie kwalifikacyjnym (witnessing), ocenę dokumentacji lub inną uznaną ścieżkę oceny.

Profesjonalny ośrodek szkoleniowo-kwalifikacyjny zapewnia do tego niezbędne podstawy: dobrze przygotowanego spawacza podwodnego, zakwalifikowanego zgodnie z obowiązującą normą, prawidłową technologię spawania oraz kompletną, możliwą do prześledzenia dokumentację kwalifikacyjną.

Jeżeli zamawiający dla konkretnego projektu wymaga dodatkowego witnessingu lub zatwierdzenia przez DNV, Lloyd’s Register, ABS lub Bureau Veritas, jest to uzgadniane z wyprzedzeniem między wykonawcą, zamawiającym a odpowiednim towarzystwem klasyfikacyjnym.

Kwalifikacja zgodna z normą międzynarodową nie jest więc automatycznie zatwierdzona dla każdej klasy i każdego projektu. Ostateczną akceptację określają obowiązujące przepisy oraz specyfikacje projektu.

Ważne: AWS D3.6M jest szerszy niż tylko norma dotycząca kwalifikacji spawacza. Kodeks zawiera wymagania zarówno dla spawaczy podwodnych, jak i technologii spawania, a także dla mokrego i suchego spawania podwodnego.

EN ISO 15618-1 dotyczy kwalifikacji spawaczy-nurków dla hiperbarycznego spawania mokrego. EN ISO 15618-2 dotyczy spawaczy-nurków i welding operators dla hiperbarycznego spawania suchego.

ISO 15614-9 i ISO 15614-10 są normami kwalifikowania technologii spawania odpowiednio dla hiperbarycznego spawania mokrego i hiperbarycznego spawania suchego.

DNV-ST-F101 i API 1104 nie są certyfikatami osobistymi. Są to kodeksy techniczne dotyczące systemów rurociągowych oraz prac spawalniczych na rurociągach i powiązanych elementach.